De Döschkassen

Die wöchentliche Plattdeutsch-Kolumne von Heiko Kroll

Sprooktheorie

Sprooktheorie

Veröffentlicht am 18.03.2026 / 13:15

Anmerkungen

Dat scheune an Plattdüütsch is je, wat dat so eenfach is. Wi hebbt blots twee Fälle, Nominativ un Akkusativ: Is „de“ Bleudsinn (Nominativ) dat Thema, denn snackt man över „den“ Bleudsinn (Akkusativ). 

Mehr gifft dat bi uns ni. Dat de Dativ also den Genitiv sien Doot ween schall, dat is uns annerlei.

Liekers gifft dat in uns Sprook so’n poor Hokens. So is dat ook mit de Eentohl un de Mehrtohl vun mennige Wöörd. Singular un Plural seggt de Theoretiker dorto.

Nehmt wi mol dat Woord „Mors“. Wenn man to’n Bispeel achter dree Lüüd löppt, annerlei wat dat Mannslüüd, Fruunslüüd oder Diverse sünd, un man finnd, dat jedeneen vun de Dorsten för sick ’n smucken Mors hett, denn wurr man op Hochdüütsch seggen, de hebbt scheune „Hintern“ – bi Hintern is Eentohl un Mehrtohl dat sülbige. Weniger elegant kunn man anstatt Hintern ook „Ärsche“ seggen. 

Op Platt overs geiht dat ni. To seggen, „de dree hebbt ’n smucken Mors“, dat weer je ni korrekt. De deelt sick je ni een Mors, jedeneen hett ’n eegen‘ Mors.

Wat also is de Mehrtohl vun Mors? Mörse oder Mörße? Mörser veellicht? Och nä, dat is wat anners. Un Morsen geiht ook ni, dat is dat mit kort un lang un S.O.S. un so wieder. Tscha, wat nu? Een Mors twee Achterste. Anners geiht dat erstmol ni.

Overs, „de dree hebbt schmucke Achterste“, is op dat Bispeel betrocken ook keen scheune Lösung. 

Na jo, dat is as dat is. Overs dat gifft je noch mehr Hokens. Mennige Wöörd in’t Plattdüütsche sünd gliek, liekers se wat anners meent. Wenn to’n Bispeel güstern een mit ’n Flint „schooten“ hett, denn wurr he dormit hüüt „scheeten“. Overs „scheeten“ is besünners vun de Schrievwies‘ dat Glieke as de Vergang’heitsform vun (Pardon) „schieten“. Wenn man dat dör’neen kriegt, denn kann dat op de Jagd oder bi’t Militär al keddeli warrn.

Overs wat dink ick mi överhaupt hitt över de Theorie? Wi snackt Platt in de Praxis – ook wenn de Sprook ’n poor Ecken un Kanten hett. Un wokeen uns dat vörsmieten will, de kann uns mol fix an Mors kleihn, annerlei, wat dat korrekt is oder ni… 


In düssen Sinn